Wypowiedzenie na zwolnieniu lekarskim: kiedy jest dopuszczalne

Zakaz z art. 41 Kodeksu pracy — co dokładnie chroni

Art. 41 Kodeksu pracy zakazuje pracodawcy wypowiedzenia umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Zwolnienie lekarskie jest najczęstszym przykładem „innej usprawiedliwionej nieobecności”, obok urlopu wypoczynkowego, opieki nad dzieckiem czy urlopu bezpłatnego.

Z brzmienia przepisu wynikają trzy praktyczne wnioski. Po pierwsze, zakaz dotyczy wyłącznie oświadczenia pracodawcy — nie ogranicza pracownika. Po drugie, obejmuje tylko wypowiedzenie, a nie rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia ani porozumienie stron. Po trzecie, ochrona jest czasowa: kończy się w chwili, w której upływa okres liczony według art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy.

Zakaz nie dotyczy też porozumienia stron: jeżeli pracownik na zwolnieniu i pracodawca zgodnie ustalą dzień zakończenia współpracy, art. 41 nie ma zastosowania.

Jak długo trwa ochrona — art. 53 § 1 pkt 1 k.p.

Art. 53 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy przewiduje dwa różne okresy, po których pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z powodu długotrwałej choroby — a tym samym dwa różne momenty wygaśnięcia ochrony z art. 41:

• niezdolność do pracy trwająca dłużej niż 3 miesiące — gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 6 miesięcy;
• niezdolność trwająca dłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące — gdy pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy albo gdy niezdolność została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Aby policzyć drugi z tych okresów, trzeba znać długość okresu zasiłkowego. Zgodnie z ustawą z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa zasiłek chorobowy przysługuje nie dłużej niż przez 182 dni, a jeżeli niezdolność powstała w trakcie ciąży albo została spowodowana gruźlicą — nie dłużej niż przez 270 dni. Do tego okresu wlicza się dni, za które pracodawca wypłacał wynagrodzenie chorobowe na podstawie art. 92 Kodeksu pracy (33 dni w roku kalendarzowym, a 14 dni w przypadku pracownika, który ukończył 50 lat).

Przykład: staż dłuższy niż 6 miesięcy

Pracownik zatrudniony od 2019 r. jest nieprzerwanie niezdolny do pracy od 2 lutego 2026 r. Pierwsze 33 dni pokrywa wynagrodzenie chorobowe, dalsze dni — zasiłek z ZUS. Okres zasiłkowy 182 dni upływa 2 sierpnia 2026 r. Jeżeli pracownik nie otrzyma świadczenia rehabilitacyjnego, od 3 sierpnia 2026 r. pracodawca może rozwiązać umowę bez wypowiedzenia w trybie art. 53, a ochrona z art. 41 przestaje obowiązywać. Jeżeli ZUS przyzna świadczenie rehabilitacyjne od 3 sierpnia 2026 r., ochrona trwa jeszcze przez pierwsze 3 miesiące jego pobierania, czyli do 2 listopada 2026 r.

Przykład: staż krótszy niż 6 miesięcy

Pracownica zatrudniona od 1 lipca 2026 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim nieprzerwanie od 10 sierpnia 2026 r. Ponieważ jej staż u tego pracodawcy jest krótszy niż 6 miesięcy, granicą jest 3 miesiące niezdolności — upływają one 10 listopada 2026 r. Do tego dnia obowiązuje zakaz z art. 41, a od 11 listopada 2026 r. pracodawca może sięgnąć po art. 53. W sytuacjach granicznych, gdy sześciomiesięczny staż dopełnia się właśnie w czasie choroby, warto skonsultować wyliczenie z prawnikiem albo z Państwową Inspekcją Pracy, bo od kwalifikacji stażu zależy, który z dwóch okresów stosuje pracodawca.

Wyjątki: kiedy zwolnienie lekarskie nie chroni

Upadłość i likwidacja pracodawcy

W razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy art. 41¹ Kodeksu pracy wyłącza stosowanie art. 41, a także art. 38 i 39 oraz przepisów szczególnych o ochronie przed wypowiedzeniem. Wypowiedzenie doręczone pracownikowi na zwolnieniu lekarskim jest wtedy skuteczne i zgodne z prawem.

Rozwiązanie umowy z winy pracownika

Art. 41 mówi wyłącznie o wypowiedzeniu, więc nie blokuje rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z winy pracownika na podstawie art. 52 Kodeksu pracy. Jeżeli pracodawca ustali ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych, może złożyć takie oświadczenie także w czasie choroby — obowiązują go przy tym miesięczny termin od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie oraz wymóg uzasadnienia i pouczenia. Szczegóły opisujemy w artykule o zwolnieniu dyscyplinarnym z art. 52 k.p.

Zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników

Odrębną regułę zawiera art. 5 ust. 3 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników: wypowiedzenie pracownikom stosunków pracy w sytuacjach, o których mowa w art. 41 Kodeksu pracy, jest dopuszczalne w czasie urlopu trwającego co najmniej 3 miesiące, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli upłynął już okres uprawniający pracodawcę do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Na mocy art. 10 ust. 1 tej ustawy przepis stosuje się odpowiednio do zwolnień indywidualnych u pracodawcy zatrudniającego co najmniej 20 pracowników, gdy przyczyna niedotycząca pracownika jest wyłącznym powodem wypowiedzenia.

Decyduje dzień doręczenia pisma

W utrwalonej linii orzeczniczej Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny zakazu z art. 41 rozstrzyga faktyczna obecność pracownika w pracy w dniu doręczenia wypowiedzenia. Jeżeli pracownik przyszedł do pracy i wykonywał obowiązki, a dopiero później tego samego dnia uzyskał zwolnienie lekarskie, nie było „nieobecności” w rozumieniu przepisu — wypowiedzenie jest skuteczne. Nie ma tu znaczenia, że zaświadczenie lekarskie obejmuje również ten dzień.

Przykład: pracownik przepracował 3 września 2026 r. pierwsze godziny dniówki, o 11:00 odebrał wypowiedzenie, a po południu lekarz wystawił mu zwolnienie od 3 września. Wypowiedzenie zostało złożone skutecznie. Gdyby to samo pismo dotarło do niego dopiero 4 września, czyli w pierwszym dniu, w którym rzeczywiście był nieobecny, art. 41 wykluczałby wypowiedzenie. O tym, kiedy pismo uważa się za doręczone, piszemy szerzej w tekście o doręczeniu wypowiedzenia.

Zwolnienie lekarskie w trakcie okresu wypowiedzenia

Choroba, która rozpoczęła się po skutecznym doręczeniu wypowiedzenia, niczego nie cofa. Okres wypowiedzenia biegnie dalej, nie ulega przerwaniu ani wydłużeniu, a umowa rozwiązuje się w wyliczonym wcześniej dniu — także gdy pracownik jest wtedy na zwolnieniu. Sposób liczenia tego terminu opisujemy w artykule o okresie wypowiedzenia umowy o pracę. Niewykorzystany urlop rozlicza się wtedy w formie pieniężnej, o czym mówi tekst o ekwiwalencie za niewykorzystany urlop.

Pracownik na zwolnieniu może sam wypowiedzieć umowę

Zakaz z art. 41 chroni pracownika przed oświadczeniem pracodawcy i nie ogranicza go w składaniu własnych oświadczeń. Pracownik przebywający na zwolnieniu lekarskim może więc wypowiedzieć umowę o pracę, zawrzeć porozumienie stron, a przy spełnieniu przesłanek z art. 55 Kodeksu pracy rozwiązać umowę bez wypowiedzenia z winy pracodawcy. Pismo wymaga formy pisemnej i musi dotrzeć do pracodawcy — najbezpieczniejszy jest list polecony za potwierdzeniem odbioru.

Czy pracodawca może wypowiedzieć umowę — zestawienie

Zasiłek chorobowy po rozwiązaniu umowy

Rozwiązanie umowy nie zawsze oznacza koniec wypłat. Zasadą z art. 6 ustawy zasiłkowej jest, że zasiłek przysługuje osobie, która stała się niezdolna do pracy w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego — jeżeli więc niezdolność powstała jeszcze w trakcie zatrudnienia, zasiłek wypłaca się do końca okresu zasiłkowego, także po ustaniu stosunku pracy. Art. 7 tej ustawy idzie dalej i przyznaje zasiłek również osobie, która stała się niezdolna do pracy już po ustaniu tytułu ubezpieczenia, jeżeli niezdolność trwała bez przerwy co najmniej 30 dni i powstała nie później niż w ciągu 14 dni od ustania tytułu ubezpieczenia (albo nie później niż w ciągu 3 miesięcy — w razie choroby zakaźnej o okresie wylęgania dłuższym niż 14 dni lub innej choroby, której objawy ujawniają się po okresie dłuższym niż 14 dni od początku choroby).

Przykład: umowa rozwiązała się 30 września 2026 r., a niezdolność do pracy powstała 5 października 2026 r. i trwała nieprzerwanie 40 dni. Oba warunki z art. 7 są spełnione — niezdolność powstała w ciągu 14 dni od ustania ubezpieczenia i trwała co najmniej 30 dni — więc zasiłek przysługuje. Gdyby zwolnienie obejmowało 20 dni, prawa do zasiłku nie byłoby.

Świadczenie wypłaca wtedy ZUS, a dokumentem, który pozwala je ustalić, jest zaświadczenie płatnika składek na formularzu Z-3 (dla pracowników). Miesięczny zasiłek za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia jest limitowany — nie może być wyższy niż 100% przeciętnego wynagrodzenia, a wysokość tego limitu zmienia się co kwartał, dlatego aktualną kwotę i wykaz dokumentów najlepiej sprawdzić na stronach Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Powrót do pracy i ponowne zatrudnienie

Art. 53 § 3 Kodeksu pracy zamyka pracodawcy drogę do rozwiązania umowy bez wypowiedzenia po stawieniu się pracownika do pracy w związku z ustaniem przyczyny nieobecności. Jeżeli pracownik po zakończeniu zwolnienia zgłosi gotowość do pracy, zanim otrzyma oświadczenie pracodawcy, tryb z art. 53 przestaje być dostępny — pozostaje zwykłe wypowiedzenie z uzasadnieniem.

Z kolei art. 53 § 5 nakłada na pracodawcę obowiązek ponownego zatrudnienia, w miarę możliwości, pracownika, który w okresie 6 miesięcy od rozwiązania umowy bez wypowiedzenia z przyczyn zdrowotnych zgłosi swój powrót do pracy niezwłocznie po ustaniu tych przyczyn. Zgłoszenie warto złożyć na piśmie i zachować dowód nadania. Jeżeli pracownik uważa, że rozwiązanie umowy było niezgodne z prawem — na przykład nastąpiło przed upływem okresu ochronnego — ma 21 dni na wniesienie odwołania; opisujemy to w artykule o odwołaniu do sądu pracy.

Najczęstsze błędy

• Traktowanie zwolnienia lekarskiego jako ochrony bezterminowej — po upływie okresu z art. 53 § 1 pkt 1 zakaz z art. 41 przestaje działać.
• Mylenie wypowiedzenia z rozwiązaniem umowy bez wypowiedzenia; art. 41 dotyczy tylko wypowiedzenia, więc nie chroni przed art. 52 ani art. 53.
• Liczenie okresu zasiłkowego od pierwszego dnia zasiłku, bez uwzględnienia dni wynagrodzenia chorobowego z art. 92 Kodeksu pracy.
• Przekonanie, że zwolnienie lekarskie „przedłuża” okres wypowiedzenia rozpoczęty wcześniej — umowa rozwiązuje się w pierwotnym terminie.
• Rezygnacja z zasiłku po ustaniu zatrudnienia w przekonaniu, że po rozwiązaniu umowy nic już nie przysługuje.